Obmiar wyrobiska górniczego pozwala określić rzeczywisty zakres prowadzonej eksploatacji oraz porównać stan złoża z danymi wynikającymi z dokumentacji geologicznej. Dla przedsiębiorców eksploatujących złoża piasku i żwiru jest to ważny element prawidłowego rozliczania zasobów, kontroli wydobycia oraz bieżącej obsługi geologicznej prowadzonej przez geologa górniczego.
W praktyce samo zestawienie ilości sprzedanego kruszywa nie daje pełnego obrazu tego, jak zmienia się złoże podczas eksploatacji. Konieczne jest również określenie rzeczywistego zasięgu wyrobiska, stopnia wybierania poszczególnych partii kopaliny, wielkości pozostających zasobów oraz strat powstających w trakcie prowadzenia robót. Właśnie temu służy obmiar wyrobiska górniczego.
Dane uzyskane podczas pomiarów są następnie wykorzystywane przez specjalistów z zakresu geologii górniczej i geologii złożowej. Geolog górniczy może dzięki nim prawidłowo rozliczyć zmiany zasobów złoża, ocenić zgodność rzeczywistego wydobycia z dokumentacją oraz przygotować kolejne wymagane opracowania. GeoMain wykonuje tego typu prace dla przedsiębiorców prowadzących żwirownie, kopalnie odkrywkowe oraz eksploatację innych złóż kopalin.
Na czym polega obmiar wyrobiska górniczego?
Obmiar wyrobiska górniczego polega na wykonaniu pomiarów pozwalających określić aktualną geometrię terenu objętego eksploatacją. W zależności od rodzaju kopalni, wielkości wyrobiska oraz zastosowanej technologii pomiar może obejmować między innymi określenie przebiegu skarp, poziomów eksploatacyjnych, granic wyrobiska, powierzchni objętej wydobyciem oraz zmian wysokości terenu.
W przypadku odkrywkowych złóż piasku i żwiru szczególnie istotne jest porównanie aktualnego kształtu wyrobiska z wcześniejszym stanem terenu oraz z informacjami zawartymi w dokumentacji geologicznej złoża. Dzięki temu możliwe jest określenie, jaka część udokumentowanych zasobów została już wydobyta i jakie zasoby nadal pozostają w granicach złoża.
Obmiar nie jest więc wyłącznie pomiarem geodezyjnym wykonywanym dla potrzeb mapy. Jego wyniki mają znaczenie dla całej gospodarki złożem. Dane przestrzenne muszą zostać właściwie zinterpretowane i zestawione z informacjami dotyczącymi miąższości kopaliny, jakości materiału, granic złoża oraz wcześniejszego dokumentowania złóż.
W tym miejscu szczególne znaczenie ma współpraca geodety z osobą posiadającą wiedzę geologiczną. Geolog górniczy lub geolog złożowy potrafi odnieść wynik obmiaru do budowy złoża i określić jego wpływ na wielkość zasobów pozostających do eksploatacji.
Obmiar a rozliczanie zasobów złoża
Jednym z podstawowych zastosowań obmiaru jest rozliczanie zasobów złoża. Każdy kolejny rok prowadzenia wydobycia powoduje zmianę ilości kopaliny znajdującej się w granicach udokumentowanego złoża. Część materiału zostaje wydobyta i sprzedana, część może stanowić straty eksploatacyjne, a niektóre partie złoża mogą okazać się niemożliwe lub nieopłacalne do wydobycia.
Bez aktualnego pomiaru trudno byłoby dokładnie określić, które fragmenty złoża zostały już wyeksploatowane. Dane księgowe dotyczące sprzedaży kruszywa nie pokazują bowiem lokalizacji wydobycia ani sposobu wybierania poszczególnych partii złoża. Obmiar wyrobiska górniczego uzupełnia te informacje o rzeczywisty obraz przestrzenny.
Na podstawie wyników pomiarów oraz danych produkcyjnych możliwe jest:
- określenie zakresu wyeksploatowanej części złoża,
- ustalenie wielkości zasobów pozostających do wydobycia,
- porównanie rzeczywistego przebiegu eksploatacji z dokumentacją geologiczną złoża,
- ocena wielkości strat eksploatacyjnych,
- kontrola prawidłowości gospodarowania zasobami kopaliny,
- przygotowanie danych potrzebnych do kolejnych opracowań geologicznych.
Właśnie dlatego obmiar wyrobiska jest tak ściśle związany z pracą geologa górniczego. Sam wynik pomiaru stanowi zestaw danych przestrzennych, natomiast dopiero jego analiza w odniesieniu do zasobów i dokumentacji pozwala określić rzeczywisty stan złoża.
GeoMain wspiera właścicieli kopalń odkrywkowych w bieżącej kontroli zasobów oraz przygotowywaniu dokumentacji związanej z eksploatacją. Dzięki połączeniu wiedzy z zakresu geologii górniczej i geologii złożowej możliwe jest prawidłowe wykorzystanie wyników obmiaru w dalszym rozliczaniu zasobów.
Znaczenie dla złóż piasku i żwiru
Obmiar wyrobiska ma szczególne znaczenie przy eksploatacji złóż piasku i żwiru. W tego typu kopalniach odkrywkowych geometria terenu może zmieniać się stosunkowo szybko. Kolejne partie kruszywa są wybierane, powstają nowe skarpy i poziomy eksploatacyjne, a część wyrobiska może zostać pogłębiona lub rozszerzona.
Złoża piasku i żwiru często charakteryzują się również zmiennością miąższości oraz jakości kopaliny. W praktyce oznacza to, że rzeczywiste warunki ujawniane podczas eksploatacji mogą być bardziej złożone niż wynikało to z wcześniejszego rozpoznania geologicznego. Geolog złożowy może na podstawie nowych informacji ocenić, czy wcześniejszy model złoża nadal odpowiada rzeczywistości.
Jeżeli pojawiają się istotne różnice dotyczące zasięgu, miąższości lub jakości kopaliny, może to mieć wpływ na dalsze dokumentowanie złoża oraz dokumentację geologiczną złoża. Obmiar staje się wówczas jednym ze źródeł danych pozwalających dokładniej określić aktualny stan eksploatowanego obszaru.
Dla przedsiębiorcy prowadzącego żwirownię ma to również znaczenie ekonomiczne. Dokładna wiedza o zasobach pozostających do wydobycia pozwala lepiej oszacować przewidywany okres dalszej działalności, planować tempo wydobycia i oceniać sens rozszerzania eksploatacji na kolejne partie złoża.
Przy planowaniu założenia żwirowni uwaga przedsiębiorcy skupia się zazwyczaj na badaniach geologicznych, dokumentowaniu złóż oraz uzyskaniu koncesji na wydobycie kopalin. Po uruchomieniu zakładu równie ważna staje się jednak prawidłowa bieżąca obsługa złoża, a obmiary wyrobiska są jednym z elementów zapewniających kontrolę nad dalszą eksploatacją.
Obmiar a dokumentacja geologiczna złoża
Dokumentacja geologiczna złoża przedstawia stan rozpoznania zasobów na określonym etapie inwestycji. Powstaje w wyniku wykonania badań, odwiertów, analiz oraz obliczeń zasobów. Po rozpoczęciu wydobycia złoże zaczyna się jednak dynamicznie zmieniać, dlatego dane dokumentacyjne muszą być odnoszone do rzeczywistego przebiegu eksploatacji.
Obmiar wyrobiska pozwala sprawdzić, czy eksploatacja prowadzona jest w granicach i w sposób odpowiadający przyjętym założeniom. Dzięki pomiarom geolog górniczy uzyskuje informacje potrzebne do aktualnego przedstawienia zmian zasobów oraz prawidłowego prowadzenia dokumentacji związanej z kopalnią.
W niektórych przypadkach wyniki obmiaru mogą również wskazywać, że konieczne jest wykonanie dodatkowych prac. Jeżeli eksploatacja ujawni istotne różnice w budowie geologicznej, geologia złożowa pozwala określić ich znaczenie dla dalszego gospodarowania złożem. Może pojawić się potrzeba dodatkowego rozpoznania, wykonania kolejnych odwiertów lub aktualizacji dokumentacji.
Jest to dobry przykład pokazujący, że dokumentowanie złóż nie powinno być traktowane wyłącznie jako jednorazowa czynność wykonywana przed rozpoczęciem wydobycia. W przypadku wieloletniej eksploatacji dokumentacja geologiczna, dane z wyrobiska oraz bieżące pomiary tworzą jeden system informacji o złożu.
GeoMain wykonuje usługi obejmujące zarówno rozpoznawanie i dokumentowanie złóż, jak również późniejszą obsługę przedsiębiorców prowadzących eksploatację. Pozwala to zachować ciągłość pomiędzy pierwotnym rozpoznaniem złoża a jego faktycznym wykorzystaniem w kolejnych latach.
Geolog górniczy i kontrola eksploatacji
Dobrze wykonany obmiar wyrobiska dostarcza przedsiębiorcy znacznie więcej informacji niż jedynie powierzchnia aktualnie zajęta przez kopalnię. W połączeniu z dokumentacją geologiczną i danymi dotyczącymi wydobycia pozwala ocenić stan zasobów, sposób wykorzystania złoża oraz tempo jego eksploatacji.
Geolog górniczy analizuje te informacje w szerszym kontekście. Bierze pod uwagę wcześniejsze dokumentowanie złoża, wielkość udokumentowanych zasobów, przebieg eksploatacji oraz warunki geologiczne ujawniane w kolejnych częściach wyrobiska. Dzięki temu możliwe jest nie tylko formalne rozliczanie zasobów, ale także racjonalne planowanie dalszej działalności.
Ma to znaczenie przede wszystkim w przypadku przedsiębiorców posiadających duże złoża piasku i żwiru, gdzie wydobycie prowadzone jest etapami przez wiele lat. Regularna kontrola pozwala wcześniej zauważyć rozbieżności, które mogłyby później utrudniać prawidłowe przygotowanie dokumentacji lub rozliczenie eksploatacji.
GeoMain oferuje kompleksowe usługi z zakresu geologii górniczej, geologii złożowej, dokumentowania złóż i obsługi dokumentacji geologicznej. Firma wspiera przedsiębiorców zarówno przed rozpoczęciem wydobycia, jak i podczas bieżącej działalności kopalni odkrywkowych i żwirowni. W ramach takiej obsługi wyniki obmiarów mogą być analizowane razem z dokumentacją geologiczną złoża i danymi dotyczącymi faktycznego wydobycia.
Regularny obmiar wyrobiska górniczego pozwala więc utrzymać kontrolę nad jednym z najważniejszych aktywów przedsiębiorstwa wydobywczego – zasobami kopaliny. Dla właściciela żwirowni oznacza to lepszą wiedzę o stanie złoża, sprawniejsze planowanie dalszego wydobycia oraz większą pewność, że dane wynikające z dokumentacji odpowiadają rzeczywistej sytuacji w terenie.