Prawo do korzystania z informacji geologicznej ma duże znaczenie dla inwestorów planujących wydobycie kopalin, zakup złoża lub przejęcie istniejącej żwirowni. Podmiot, który poniósł koszt prac geologicznych i uzyskał informację geologiczną na podstawie odpowiedniej decyzji lub zgłoszenia, może co do zasady korzystać z niej nieodpłatnie, a przez określony czas przysługuje mu również prawo wyłącznego wykorzystania tych danych do przygotowania działalności wydobywczej.
W praktyce pojęcia takie jak informacja geologiczna, prawo do informacji geologicznej i prawo do korzystania z informacji geologicznej nie oznaczają dokładnie tego samego. Jest to szczególnie ważne przy zakupie nieruchomości, dla której wcześniej wykonano odwierty, przygotowano dokumentację geologiczną złoża lub przeprowadzono inne kosztowne badania.
Sam fakt posiadania kopii dokumentacji nie przesądza jeszcze o tym, że przedsiębiorca może wykorzystać ją w dowolnym celu gospodarczym. Dlatego przy inwestycjach związanych ze złożami piasku i żwiru warto jeszcze przed transakcją ustalić, kto finansował wcześniejsze prace, kiedy powstała dokumentacja oraz jakie prawa do korzystania z informacji aktualnie przysługują poszczególnym podmiotom. GeoMain wspiera inwestorów w analizie takich materiałów oraz w dalszym dokumentowaniu złóż i przygotowywaniu inwestycji wydobywczych.
Kto ma prawo do informacji geologicznej?
Zgodnie z aktualnym Prawem geologicznym i górniczym prawo do informacji geologicznej co do zasady przysługuje Skarbowi Państwa. Nie oznacza to jednak, że przedsiębiorca, który sfinansował badania, traci możliwość korzystania z uzyskanych przez siebie danych.
Podmiot, który poniósł koszty prac geologicznych prowadzonych na podstawie wymaganej decyzji lub właściwego zgłoszenia i w wyniku tych prac uzyskał informację geologiczną, posiada prawo do nieodpłatnego korzystania z niej. Co istotne, samo to prawo jest co do zasady nieograniczone w czasie.
W praktyce może to dotyczyć przedsiębiorcy, który sfinansował odwierty, badania laboratoryjne, prace geologiczne oraz późniejsze dokumentowanie złoża. Informacje uzyskane w wyniku tych prac mogą być wykorzystywane przez niego również po wielu latach.
Inaczej wygląda sytuacja osoby, która kupuje nieruchomość lub przedsiębiorstwo i chce wykorzystać dokumentację przygotowaną wcześniej przez inny podmiot. Wtedy konieczne jest ustalenie statusu praw do informacji oraz sprawdzenie, czy i na jakich zasadach może ona zostać wykorzystana do planowanej działalności.
GeoMain może przeanalizować istniejącą dokumentację geologiczną złoża oraz historię jej powstania, co jest szczególnie ważne przy przejmowaniu żwirowni albo zakupie działki z wcześniej udokumentowanym złożem.
Jak długo trwa wyłączne prawo do korzystania?
Należy rozróżnić zwykłe prawo do nieodpłatnego korzystania z własnej informacji geologicznej od wyłącznego prawa do korzystania z informacji geologicznej w celu ubiegania się o możliwość prowadzenia określonej działalności.
Obecnie podmiotowi, który poniósł koszt prac i uzyskał informację geologiczną, przysługuje przez okres 5 lat wyłączne prawo do korzystania z niej w celu ubiegania się między innymi o prowadzenie działalności polegającej na wydobywaniu kopalin ze złoża. Termin ten jest liczony zasadniczo od dnia doręczenia decyzji zatwierdzającej dokumentację geologiczną albo od dnia przekazania odpowiedniej dokumentacji organowi w przypadkach przewidzianych ustawą.
Ma to duże znaczenie przy inwestycjach wymagających uzyskania koncesji na wydobycie kopalin. Przedsiębiorca, który sfinansował rozpoznanie i dokumentowanie złoża, otrzymuje więc określony okres ochrony pozwalający mu wykorzystać rezultaty własnych badań przy przygotowaniu działalności.
Jeżeli przed upływem tego okresu przedsiębiorca uzyska decyzję stanowiącą podstawę prowadzenia działalności, wyłączne prawo do korzystania z informacji zostaje zachowane przez okres obowiązywania tej decyzji, a następnie co do zasady jeszcze przez 5 lat od dnia utraty przez nią mocy.
Dla właściciela żwirowni oznacza to, że termin 5 lat nie powinien być interpretowany jako całkowita utrata prawa do własnych danych. Po upływie wyłączności podmiot nadal może posiadać nieodpłatne prawo do korzystania z informacji, ale wygasa szczególna ochrona polegająca na jej wyłącznym wykorzystaniu do określonych celów.
Co dzieje się po wygaśnięciu wyłączności?
Po zakończeniu okresu wyłączności informacja geologiczna może zostać udostępniona do gospodarczego wykorzystania również innym zainteresowanym podmiotom na zasadach określonych w przepisach. W przypadku danych, do których prawa przysługują Skarbowi Państwa, odpłatne korzystanie może wymagać zawarcia odpowiedniej umowy oraz ustalenia wynagrodzenia.
Właśnie wtedy szczególnego znaczenia nabiera wykup i przeniesienie praw do informacji geologicznej albo – precyzyjniej w konkretnych sytuacjach – uzyskanie prawa do odpłatnego korzystania z określonych danych geologicznych.
Może to dotyczyć przykładowo przedsiębiorcy, który kupuje działkę ze złożem piasku i żwiru rozpoznanym wcześniej przez inny podmiot. Jeśli chce wykorzystać istniejącą dokumentację przy przygotowaniu koncesji na wydobycie kopalin, powinien ustalić, jakie prawa dotyczą konkretnej informacji i czy nie jest konieczne przeprowadzenie dodatkowej procedury.
Nie należy więc utożsamiać zakupu działki z automatycznym przejęciem wszystkich praw związanych z dokumentacją geologiczną. Warto sprawdzić między innymi:
- kto finansował pierwotne badania geologiczne,
- kiedy zatwierdzono dokumentację geologiczną złoża,
- czy nadal trwa okres wyłącznego prawa do korzystania z informacji,
- czy poprzedni podmiot uzyskał koncesję lub inną decyzję dotyczącą działalności,
- jaki jest status prawny konkretnych danych i dokumentacji,
- czy planowane wykorzystanie wymaga odpłatnego prawa do informacji geologicznej.
GeoMain pomaga inwestorom przeanalizować te zagadnienia razem z samą wartością geologiczną dokumentacji. Dzięki temu można ustalić nie tylko, czy dane formalnie istnieją, ale także czy mają praktyczną wartość dla nowej inwestycji.
Starsza dokumentacja wymaga osobnej analizy
Przy starszych złożach szczególnie ważna jest data powstania informacji geologicznej. Przepisy dotyczące praw do informacji oraz okresów wyłączności były w Polsce wielokrotnie zmieniane, dlatego nie każdą archiwalną dokumentację można oceniać wyłącznie według obecnych zasad.
Dotyczy to zwłaszcza dokumentacji przygotowanych wiele lat temu. W zależności od okresu wykonania prac mogą mieć zastosowanie przepisy przejściowe oraz wcześniejsze regulacje dotyczące tego, komu przysługiwało prawo do informacji i przez jaki okres trwała wyłączność.
Z punktu widzenia inwestora kupującego stare złoże piasku i żwiru oznacza to, że przed wykorzystaniem dokumentacji należy przeanalizować jej historię. Sam rok sporządzenia opracowania może mieć znaczenie dla ustalenia aktualnych praw.
Równocześnie starsza dokumentacja może wymagać oceny pod kątem geologicznym. Nawet jeśli prawo do korzystania z niej zostanie prawidłowo uregulowane, geolog złożowy powinien sprawdzić, czy zakres rozpoznania nadal odpowiada obecnym potrzebom inwestora.
Może okazać się, że konieczne są dodatkowe odwierty, aktualizacja granic złoża lub przygotowanie dodatku do dokumentacji geologicznej złoża. GeoMain realizuje takie prace, łącząc analizę istniejących danych z nowym rozpoznaniem i dalszym dokumentowaniem złóż.
Informacja geologiczna i wsparcie GeoMain
GeoMain wspiera przedsiębiorców przy inwestycjach, w których istotną rolę odgrywa istniejąca informacja geologiczna. Dotyczy to między innymi zakupu gruntów ze złożami piasku i żwiru, przejmowania istniejących żwirowni, wykorzystania wcześniejszych dokumentacji oraz przygotowywania nowej działalności wydobywczej.
Geolog złożowy może ocenić, jakie materiały zostały wcześniej przygotowane, jaki zakres badań wykonano oraz czy istniejąca dokumentacja geologiczna złoża jest wystarczająca dla planowanego przedsięwzięcia. Jeśli potrzebne są dodatkowe prace, GeoMain może wykonać odwierty, badania, dokumentowanie złoża oraz przygotowanie aktualnych opracowań.
Analiza informacji geologicznej pozwala również uniknąć kosztownego powtarzania badań. Jeżeli dla danego terenu istnieje wartościowa dokumentacja, uregulowanie prawa do jej wykorzystania może być bardziej racjonalne niż rozpoczynanie pełnego rozpoznania od początku.
Z drugiej strony inwestor powinien mieć świadomość, że samo posiadanie dokumentu nie oznacza automatycznego prawa do jego gospodarczego wykorzystania. Dlatego prawo do korzystania z informacji geologicznej powinno być sprawdzane równie dokładnie jak zasoby, jakość kruszywa i granice samego złoża.
W przypadku inwestycji prowadzących do założenia żwirowni lub uzyskania koncesji na wydobycie kopalin prawidłowe uporządkowanie informacji geologicznej może mieć bezpośredni wpływ na czas i bezpieczeństwo całego procesu. Połączenie analizy praw do danych z profesjonalną geologią złożową pozwala wykorzystać wcześniejsze badania w sposób świadomy i odpowiednio zaplanować dalsze etapy przedsięwzięcia.